Persoonlijk contact
Investeren in goede persoonlijke contacten met Tsjechische ondernemers is essentieel om succesvol zaken te doen in Tsjechië. Een buitenlandse ondernemer doet er goed aan tijd uit te trekken om een goede persoonlijke relatie op te bouwen. Contact via fax, e-mail of telefoon is niet voldoende. Tijdens de eerste afspraken is het verstandig serieus en formeel te zijn, al wordt het niet gewaardeerd als u meteen over zaken praat. Refereer aan Tsjechië als een Centraal-Europees en niet als een Oost-Europees land. Tsjechen zijn trots op hun land. Kennis van de geschiedenis van Tsjechië wordt bijvoorbeeld zeer gewaardeerd.

Nette kleding wordt op prijs gesteld. Ook is het raadzaam om uw gesprekspartner een visitekaartje te geven. Vermeld ook eventuele academische titels, dat verhoogt uw aanzien. Tsjechen hechten aan de historie van een bedrijf. De oprichtingsdatum op het visitekaartje schept vertrouwen. Relatiegeschenken uitwisselen is geen noodzaak. Tsjechen nemen wel vaak een kleine attentie mee. Een kwalitatief goed, maar niet al te duur cadeau zal niet misplaatst zijn.

Bedrijfscultuur
Tsjechische bedrijven staan over het algemeen open voor contacten met buitenlandse bedrijven. Het is wel aan te raden om ruim van te voren een afspraak te maken en deze kort voor bezoek te bevestigen. Tsjechen zijn, net als Duitsers, zeer planmatig, gedetailleerd en stipt. Als u iets te laat komt op een afspraak, is het verstandig de reden van uw vertraging te melden en u te excuseren. Wanneer u veel vertraging oploopt, probeer dat dan zo snel mogelijk te laten weten. Houdt u er rekening mee dat de meeste bedrijven op vrijdagmiddag gesloten zijn.

Het eerste contact dient meestal puur ter introductie. Het wordt niet gewaardeerd als u tijdens de afspraak direct begint met zakelijke onderhandelingen. De Hollandse directheid wordt vaak als bot ervaren. De houding dat het in het westen allemaal beter is en dat u wel even komt vertellen hoe het moet, wordt u zeker niet in dank afgenomen. Behandel uw Tsjechische zakenpartner als een gelijkwaardige partij. Tsjechen proberen over het algemeen conflicten te mijden om de relatie niet in gevaar te brengen. Hierdoor uiten zij een andere mening en kritiek niet zo snel en zeker niet direct. Voor een directe Nederlander kan het daardoor moeilijk zijn om de mening van een Tsjechische zakenrelatie te polsen. Wanneer u een persoonlijke relatie heeft opgebouwd, ontstaat een meer open sfeer. Tijdens een informele bijeenkomst, bijvoorbeeld een lunch, kan dan soms meer worden bereikt dan aan de vergadertafel.

Tsjechen trekken over het algemeen vrij veel tijd uit voor onderhandelingen. De Tsjechische bedrijfscultuur wordt gekenmerkt door strenge hiërarchische verhoudingen. Bij veel bedrijven en de overheid is de bureaucratie groot, waardoor het besluitvormingsproces wordt vertraagd. Belangrijke beslissingen worden alleen op het hoogste niveau genomen, door het management of de directeur. Zelfs minder belangrijke beslissingen worden uiteindelijk op hoog niveau genomen. Daarom is het belangrijk dat u onderhandelt met iemand die beslissingsbevoegd is. Vrouwen bekleden zelden hoge posities in management en politiek. In de wetenschappelijke sector en het onderwijs zijn meer vrouwen op hoge posities te vinden. Tsjechen zijn doorgaans technisch hoogopgeleid, maar missen soms kennis op het gebied van bedrijfsorganisatie, kostencalculatie en marketing.

Als u in Tsjechië een contract wilt opstellen of een bedrijf wilt oprichten, is het - met het oog op de taalbarrière en de complexe Tsjechische wetgeving - raadzaam hiervoor ter plaatse een juridisch adviseur in te schakelen. Vertrouw niet alleen op de zakenpartner. Laat het contract vertalen, zodat er bij beide partijen geen misverstanden kunnen ontstaan door een eventuele taalbarrière.

Taal
Uit een onderzoek in opdracht van Czechinvest blijkt dat 60 procent van de Tsjechen Engels en 50 procent Duits spreekt. De talenkennis is ten opzichte van zes jaar geleden snel toegenomen. In de praktijk blijkt echter vaak dat talenkennis beperkt is. Als men een vreemde taal spreekt, dan spreekt de oudere generatie over het algemeen Duits, terwijl jongeren de Engelse taal machtig zijn. Verifieer bij de gesprekspartner of de boodschap is overgekomen. Tsjechen zelf zullen niet snel zeggen dat ze iets niet verstaan of begrepen hebben. Een tolk bij een bezoek aan een Tsjechisch bedrijf kan misverstanden door taalverwarring voorkomen.
Het wordt zeer gewaardeerd wanneer u een aantal woorden Tsjechisch spreekt. De meest gebruikte uitdrukkingen zijn:

• goedendag = dobrý den (dobrie den)
• aangenaam kennis te maken = teší mne (tiesjí-mne)
• dankuwel = dekuji (diekoeji)

De Nederlandse ambassade in Praag heeft een uitgebreid document opgesteld over Tsjechische normen en waarden, gedragingen en gewoontes. Bij de EVD kunt u dat document en meer informatie over zakelijke gedragscode opvragen. Tevens heeft de EVD een abonnement op de database van Global Marketing. Voor 67 landen verstrekt deze database informatie over ondernemersklimaat, onderhandelingsstrategieën, etiquette en cultuur van het zakendoen. De EVD mag aan Nederlandse bedrijven informatie over één land naar keuze in pdf beschikbaar stellen.